طاهره آشتیانی؛ اکبر پورفرج؛ اسماعیل قادری؛ زهره دهدشتی شاهرخ
چکیده
پژوهش های صورت گرفته در حوزه عملکرد صادراتی و متغیرهای مؤثر بر آن بیانگر اهمیت این موضوع در نزد محققان، مدیران و سیاستگذاران است. هدف از این پژوهش، تبیین متغیرهای 6گانه (محیط، مزیت رقابتی، استراتژیهای صادراتی، بازارگرایی، نوآوری و تعهد صادراتی) مؤثر بر عملکرد صادراتی در ایران میباشد. در این پژوهش برای دستیابی به درکی جامع ...
بیشتر
پژوهش های صورت گرفته در حوزه عملکرد صادراتی و متغیرهای مؤثر بر آن بیانگر اهمیت این موضوع در نزد محققان، مدیران و سیاستگذاران است. هدف از این پژوهش، تبیین متغیرهای 6گانه (محیط، مزیت رقابتی، استراتژیهای صادراتی، بازارگرایی، نوآوری و تعهد صادراتی) مؤثر بر عملکرد صادراتی در ایران میباشد. در این پژوهش برای دستیابی به درکی جامع تر از عوامل مؤثر بر عملکرد صادراتی، از رویکرد فراتحلیل بهره گرفته شده است. این پژوهش از نوع پژوهش های اسنادی بوده و جامعه آماری آن متشکل از پژوهش های صورت گرفته در حوزه عملکرد صادراتی در داخل و خارج از کشور است. با جستجو در پایگاه های مختلف داخلی و خارجی و پالایش مقالات، در نهایت ۴۰ مقاله وارد فرایند فراتحلیل شده و اندازه اثر هر کدام از متغیرها در نرمافزار CMA2 محاسبه گردیده است. بر طبق نتایج به دست آمده، محیط با اندازه اثر 556/0، مزیت رقابتی با اندازه اثر 397/0، استراتژی های صادراتی با اندازه اثر 422/0، بازارگرایی با اندازه اثر 765/0، نوآوری با اندازه اثر 576/0 و تعهد صادراتی با اندازه اثر 310/0 بر عملکرد صادراتی تأثیر دارند.
نادیا میرزا بابازاده؛ سمیه شاه حسینی؛ سمانه نورانی آزاد
چکیده
صادرات برای کشورهای درحالتوسعه نقشی حیاتی دارد و تنوع در صادرات صنعتی میتواند با افزایش بهرهوری، جذب سرمایهگذاری، تثبیت درآمدهای ارزی و کاهش وابستگی به منابع طبیعی، مسیر رشد پایدار را هموار سازد. یکی از شیوههای مؤثر برای ارتقا و تنوعبخشی به صادرات، استفاده از واردات کالاهای واسطهای و سرمایهای است. بر این اساس، در این ...
بیشتر
صادرات برای کشورهای درحالتوسعه نقشی حیاتی دارد و تنوع در صادرات صنعتی میتواند با افزایش بهرهوری، جذب سرمایهگذاری، تثبیت درآمدهای ارزی و کاهش وابستگی به منابع طبیعی، مسیر رشد پایدار را هموار سازد. یکی از شیوههای مؤثر برای ارتقا و تنوعبخشی به صادرات، استفاده از واردات کالاهای واسطهای و سرمایهای است. بر این اساس، در این مقاله اثر واردات کالاهای واسطهای و سرمایهای به همراه سایر عوامل مؤثر بر تنوع صادرات صنعتی ایران طی سالهای ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۰، با استفاده از دادههای صنایع ایران در سطح کدهای دورقمی ویرایش چهارم ISIC و مدل دادههای تابلویی بررسی شده است.نتایج تجربی نشان میدهد واردات کالاهای واسطهای و سرمایهای اثر مثبت و معناداری بر تنوع صادرات صنعتی ایران دارد؛ بهگونهای که با افزایش یکدرصدی واردات کالاهای سرمایهای و واسطهای، میزان تنوع صادراتی به ترتیب ۰۱/۰ و ۰۳۶/۰ درصد افزایش مییابد. همچنین یافتهها بیانگر تفاوت اثر این نوع واردات بر زیربخشهای مختلف صنعتی است؛ بهطوریکه در صنایع تولید مواد غذایی و انواع آشامیدنی، این اثر بیشترین مقدار را دارد، در حالیکه در صنایع تولید فرآوردههای توتون و تنباکو، داروها و فرآوردههای دارویی شیمیایی و گیاهی، این اثر ناچیز یا صفر است.بنابراین، پیشنهاد میشود سیاستهای تجاری و صنعتی کشور با تمرکز بر تسهیل هدفمند واردات کالاهای واسطهای و سرمایهای در صنایع اثرپذیر طراحی و اجرا شود تا از طریق انتقال فناوری، ارتقای بهرهوری و افزایش تنوع صادراتی محقق گردد. همچنین حمایتهای دولتی باید متناسب با ویژگی هر صنعت و با رویکرد بخشی تخصیص یابد تا از اتلاف منابع جلوگیری شود.
اسفندیار جهانگرد؛ علیرضا جهانگرد
چکیده
هدف این مقاله، تجزیه ارزش افزوده صادرات ناخالص ایران در ارتباط با گروههای مختلف کشورهای مهم در سطح جهان است. برای این منظور، از چهار روش مختلف استفاده شده است: روشهای کوپمن و همکاران (2014)، وانگ و همکاران (2013)، میرودوت و یه (2021)، و بورین و مانچینی (2023). بهکارگیری این روشهای مختلف برای تجزیه ارزش افزوده صادرات ناخالص ایران نتایج متفاوتی ...
بیشتر
هدف این مقاله، تجزیه ارزش افزوده صادرات ناخالص ایران در ارتباط با گروههای مختلف کشورهای مهم در سطح جهان است. برای این منظور، از چهار روش مختلف استفاده شده است: روشهای کوپمن و همکاران (2014)، وانگ و همکاران (2013)، میرودوت و یه (2021)، و بورین و مانچینی (2023). بهکارگیری این روشهای مختلف برای تجزیه ارزش افزوده صادرات ناخالص ایران نتایج متفاوتی را بهویژه در مورد مسئله «حساب مضاعف» در اقتصاد ایران به همراه دارد. بنابراین، این مقاله بر روش تجزیه مبتنی بر منبع و دیدگاه کشور صادرکننده، همانطور که توسط بورین و مانچینی (2023) پیشنهاد شده است، تمرکز دارد و از مطالعات تجربی بورین و مانچینی (2023) و فئاس (2023) بهره میگیرد. مهمترین دستاوردهای این مقاله را میتوان در چهارمحور خلاصه کرد: نخست ،ارائه مرور کوتاهی بر محاسبات با استفاده از روشهای مختلف برای تجزیه ارزش افزوده صادرات ناخالص ایران؛دوم ، استفاده از پایگاه داده داده-ستانده بین کشوری برای سال 2016، با تمرکز بر ایران بهعنوان مستندات تجربی؛ سوم، تأکید بر چارچوب نظری بورین و مانچینی (2023) در میان چارچوبهای نظری پیشنهادی، با استفاده از رویکرد مبتنی بر منبع و دیدگاه کشور صادرکننده؛ و بالاخره چهارم ، ارائه توصیههایی به سیاستگذاران برای اتخاذ استراتژیهایی که ارزش افزوده داخلی را افزایش دهد، آسیبپذیری نسبت به شوکهای خارجی را کاهش دهد، و رشد اقتصادی پایدار را تشویق کند. نتایج نشان می دهد ایران نقش بسیار ضعیفی در زنجیره های ارزش جهانی دارد.
علی حسنوند؛ بهار سالاروند
چکیده
مسیر دستیابی به توسعه پایدار در کشورهای در حال ظهور با چالش موازنه میان رشد اقتصادی و حفاظت از محیط زیست همراه است. این پژوهش به بررسی تجربی عوامل مؤثر بر تخریب محیط زیست در یازده کشور N11 طی دوره 2000 تا 2022 میپردازد. شاخص ردپای اکولوژیکی بهعنوان معیار جامع تخریب محیط زیست در نظر گرفته شده و اثر رشد اقتصادی، جهانیشدن اقتصادی و رانت ...
بیشتر
مسیر دستیابی به توسعه پایدار در کشورهای در حال ظهور با چالش موازنه میان رشد اقتصادی و حفاظت از محیط زیست همراه است. این پژوهش به بررسی تجربی عوامل مؤثر بر تخریب محیط زیست در یازده کشور N11 طی دوره 2000 تا 2022 میپردازد. شاخص ردپای اکولوژیکی بهعنوان معیار جامع تخریب محیط زیست در نظر گرفته شده و اثر رشد اقتصادی، جهانیشدن اقتصادی و رانت منابع طبیعی تحلیل شده است. برای دستیابی به نتایج دقیق، از رگرسیون چندک گشتاوری (MMQR) که امکان تحلیل اثرات در سراسر توزیع ردپای اکولوژیکی را فراهم میکند و مدل پانل با خطاهای استاندارد دریسکول–کری برای مقابله با همبستگی مقطعی و سایر مشکلات دادههای پانلی استفاده شده است. نتایج نشان میدهد که فرضیه منحنی زیستمحیطی کوزنتس N شکل در کشورهای N11 تأیید میشود؛ به این معنا که پس از یک مرحله کاهش فشار زیستمحیطی، رشد اقتصادی در سطوح بالاتر درآمدی دوباره به تخریب محیط زیست میانجامد. همچنین، رانت منابع طبیعی تأثیری مثبت و معنادار بر ردپای اکولوژیکی دارد و بُعد زیستمحیطی نفرین منابع را آشکار میسازد. در مقابل، جهانیشدن اقتصادی اثری منفی و معنادار بر تخریب محیط زیست دارد که نشاندهنده نقش آن در انتقال فناوریهای پاک و استانداردهای زیستمحیطی است. این یافتهها دلالتهای سیاستی مهمی دارند؛ از جمله ضرورت تدوین سیاستهای زیستمحیطی سختگیرانه، کاهش وابستگی به منابع طبیعی و بهرهگیری از فرصتهای جهانیشدن برای جذب سرمایه و فناوری سبز. بنابراین، تحقق توسعه پایدار در کشورهای N11 مستلزم رویکردی یکپارچه برای همسوسازی رشد اقتصادی و پایداری زیستمحیطی است.
اناهیتا روزی طلب؛ اسمعیل ابونوری
چکیده
تحصیلات بهعنوان یکی از معیارهای توسعه انسانی، نقش تعیینکنندهای در کاهش نابرابریهای اجتماعی و اقتصادی ایفا مینماید. تحصیلات نابرابر به تشدید شکاف درآمدی دامن میزند. هدف اصلی این پژوهش بررسی تأثیر سطوح مختلف تحصیلی بر نابرابری توزیع درآمد در کشور ایران با استفاده از دادههای طرح هزینه (درآمد) خانوار در سالهای ۱۳۶۳-۱۴۰۲ ...
بیشتر
تحصیلات بهعنوان یکی از معیارهای توسعه انسانی، نقش تعیینکنندهای در کاهش نابرابریهای اجتماعی و اقتصادی ایفا مینماید. تحصیلات نابرابر به تشدید شکاف درآمدی دامن میزند. هدف اصلی این پژوهش بررسی تأثیر سطوح مختلف تحصیلی بر نابرابری توزیع درآمد در کشور ایران با استفاده از دادههای طرح هزینه (درآمد) خانوار در سالهای ۱۳۶۳-۱۴۰۲ میباشد. در این پژوهش، خانوارها بر اساس مقطع تحصیلی سرپرست خانوار دستهبندی شدهاند، سپس ضریب جینی درآمد به طور جداگانه برای هر مقطع تحصیلی محاسبه گردیده و تاثیر نابرابری آموزشی (انحراف استاندارد هزینههای آموزشی) بر نابرابری درآمد در هر یک از مقاطع تحصیلی با استفاده از مدل اقتصادسنجی پانل ARDL به همراه متغیرهای کنترلی میانگین هزینههای خانوار و نرخ بیکاری در هر گروه آموزشی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج حاکی از آن است که نابرابری در دسترسی به آموزش و همچنین سطح بیکاری هر دو به طور مثبت و معناداری باعث تشدید نابرابری درآمدی میشوند. در مقابل، میانگین هزینههای خانوار در هر دوره آموزشی، تأثیر کاهنده و معناداری بر نابرابری درآمدی داشته است. علاوه بر این نتایج نشان میدهد نابرابری آموزشی در ایران در طول زمان روندی افزایشی داشته و در سالهای اخیر به بالاترین سطح خود رسیده است. براساس نتایج این پژوهش، پیشنهاد میشود دولت با اتخاذ سیاستهای مناسب، به کاهش نابرابری آموزشی و افزایش دسترسی به آموزش عالی برای همه افراد جامعه به ویژه گروههای کم درآمد کمک نماید.
بهناز گرگیچ مقدم؛ مرضیه اسفندیاری؛ رضا اشرف گنجویی
چکیده
در سالهای اخیر، اقتصاد ایران با نوسانات شدید در شاخصهای کلان اقتصادی نظیر نرخ تورم، نرخ ارز و رشد اقتصادی مواجه بوده است. از آنجا که مصرف یکی از مؤلفههای اصلی تقاضای کل و محرک رشد اقتصادی محسوب میشود، درک چگونگی واکنش خانوارها به نااطمینانیهای اقتصادی از اهمیت فراوانی برخوردار است. پژوهش حاضر با تمرکز بر نااطمینانی در متغیرهای ...
بیشتر
در سالهای اخیر، اقتصاد ایران با نوسانات شدید در شاخصهای کلان اقتصادی نظیر نرخ تورم، نرخ ارز و رشد اقتصادی مواجه بوده است. از آنجا که مصرف یکی از مؤلفههای اصلی تقاضای کل و محرک رشد اقتصادی محسوب میشود، درک چگونگی واکنش خانوارها به نااطمینانیهای اقتصادی از اهمیت فراوانی برخوردار است. پژوهش حاضر با تمرکز بر نااطمینانی در متغیرهای کلان، تلاشی است در جهت پر کردن خلأ موجود در ادبیات اقتصادی ایران و ارائهی بینشی دقیقتر به تصمیمگیران اقتصادی برای طراحی سیاستهای حمایتی مؤثرتر در شرایط بیثباتی اقتصادی.در چارچوب نظری تحقیق، با استناد به مدلهای اقتصاد کلان و نظریههای مصرف، نااطمینانی اقتصادی میتواند باعث کاهش اعتماد مصرفکنندگان به بازار شده و آنها را وادار به کاهش مخارج یا ترجیح دادن خریدهای ضروری به جای لوکس کند، زیرا افراد ترجیح میدهند منابع مالی خود را برای مقابله با ریسکهای آینده حفظ کنند. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و از دادههای پانلی مربوط به استانهای ایران در بازه زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۱ استفاده شده است. مدلسازی اقتصادسنجی با بهرهگیری از الگوی پویای مبتنی بر روش گشتاورهای تعمیم یافته(GMM)انجام شده است. برای این منظور ابتدا با بهکارگیری مدل GARCH نااطمینانی متغیرهای کلان شامل تورم و بیکاری استخراج شده است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که افزایش نااطمینانی در نرخ تورم تأثیر معناداری بر سطح مصرف خانوارها ندارد و حساسیت بیشتری نسبت به شوکهای اقتصادی دارد. لیکن نااطمینانی سیاست اقتصادی جهانی و نااطمینانی نرخ بیکاری بر الگوی مصرف خانوار تاثیر معناداری دارد.به طوری که مصرف خوراکیها و آشامیدنیها بیش از مصرف غیرخوراکی تحت تاثیر قرار میگیرد.
)
