رشد اقتصادی و طبقه متوسط
صفحه 1-42
سهیلا پروین
چکیده دورنمای جابهجایی ثروت در اقتصاد جهانی نشان میدهد، رشد اقتصادی با دیدگاه سنتی «رشد اقتصادی با تاکید بر دو گروه فقرا و ثروتمندان» نمیتواند تداوم رشد را به همراه داشته باشد. در بسیاری از کشورها منشأ فقر، قطبی شدن توزیع درآمد است. در واقع کوچک شدن اندازه طبقه میانی علاوه بر گسترش فقر، تداوم رشد اقتصادی را هم به مخاطره میاندازد. تاکید بر دو گروه فقیر و ثروتمند در فرآیند رشد، به سیاستهای حمایتگرانه از فقرا میانجامد که پیامد تورمی این برنامهها، طبقه متوسط را محدودتر میکند. تجارب سیاستهای حمایتی در ایران این را مسأله به وضوح نشان میدهد. به «اشتراک گذاری رشد» یا رشد فراگیر از طریق منفعت رسانی به طبقه متوسط، هر دو جنبه اقتصاد، یعنی پایداری رشد و اجتناب از تمرکز منافع و رانت جویی را در بر میگیرد. یک طبقه متوسط بزرگ به معنی یک منبع تقاضای پایدار منجر به کاهش هزینه ثابت در تولید خواهد شد. نقش این طبقه را در پسانداز، کیفیت تقاضا، رشد و کاهش فقر نباید نادیده گرفت. این مقاله ارتباط اندازه طبقه متوسط (در مفهوم نسبی و مطلق) و رشد اقتصادی در ایران را در چارچوب یک الگوی ساده رشد ارزیابی میکند و به مسیرهایی که این عامل میتواند رشد را تحت تاثیر قرار دهد، اشاره میکند.
بررسی منحنی زیست محیطی کوزنتس برای آلودگی آب و هوا در کشورهای منتخب درحال توسعه
صفحه 43-74
تیمور محمدی، ساره آقایی صفی آبادی
چکیده
اقتصاد دانان و طرفداران محیط زیست به این نتیجه رسیدهاند که مراحل اولیه رشد و توسعه اقتصادی، بدتر شدن کیفیت زیست میطی را با خود به همراه دارد، اما در مراحل بعدی رشد و توسعه اقتصادی، کیفیت محیط زیست نیزافزایش مییابد. این ارتیاط بین تغییر درآمد و کیفیت محیط زیست، منحنی زیست محیطی کوزنتس نامگذاری شده است. در این تحقیق به بررسی منحنی زیست محیطی کوزنتس برای دو نوع آلودگی(آب وهوا) در دوره زمانی (2007-1988) برای گروه کشورهای در حال توسعه با استفاده از روش MixedModel پرداخته شده است.در این تحقیق متغیرهای توضیحی دیگری نیز لحاظ شده است. نتایج نشان میدهد فرضیه زیست محیطی کوزنتس برای هر دو نوع آلودگی صادق است؛ برای آلودگی هوا،کشورهایی که درآمد سرانه آنها بالاتر از 2235 دلار(قیمت ثابت سال2005) است از نقطه بازگشت منحنی عبور کردهاند و برای آلودگی آب، کشورهایی که درآمد سرانه آنها بالاتراز3623 دلار(قیمت ثابت سال2005) است در قسمت نزولی منحنی زیست محیطی کوزنتس قرار گرفتهاند.
بررسی رفتار چرخهای سیاست مالی در ایران
صفحه 75-104
محمد قاسمی، پریسا مهاجری
چکیده نوسانات اقتصادی و بروز چرخههای تجاری، جزء لاینفک هر اقتصادی است. بدیهی است رفتار ضدچرخهای سیاست مالی، تخفیفدهنده نوسانات بوده و کارکرد تثبیتی خواهد داشت. به این معنا که با بروز رونق (رکود)، اگر نسبت مخارج دولت به GDPکاهش (افزایش) یابد، رفتار سیاست مالی ضدچرخهای خواهد بود. در این مطالعه، با استفاده از آمارهای ارائه شده توسط بانک مرکزی برای دوره زمانی 1345 تا 1391، مدلی به منظور آزمون رفتار ضدچرخهای سیاست مالی در ایران برآورد خواهد شد. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که اولاً صرفنظر از روش محاسبه سری زمانی نوسانات تولید ناخالص داخلی (CYCLE) -کهدراین مطالعه از دو روش هدریک-پرسکات و مدل فضا-حالت استفاده شده است- فرضیه ضدچرخهای بودن سیاست مالی در ایران پذیرفته نمیشود. ثانیاً نحوه ورود منابع حاصل از صادرات نفت به بودجه دولت و عدم رعایت قواعد مالی، دو عامل اساسی تبیینکننده ضدچرخهای نبودن سیاست مالی در ایران هستند. بنابراین اصلاحات نهادی به ویژه اصلاحات ساختار بودجهریزی در کشور میتواند عملکرد سیاست مالی در طول چرخههای اقتصادی را بهبود بخشد.
قابلیت اوراق بهادار اسلامی در جبران کسری بودجه دولت به عنوان ابزار سیاستی
صفحه 105-134
محمود عیسوی، وهاب قلیچ
چکیده با نگاهی به تاریخچه اقتصادی کشور درمییابیم که کسری بودجه و روشهای تامین آن، همواره جزو مهمترین دغدغههای دولتها بوده است. شناخت الزامات اوراق بهادار جهت اثربخشی در تامین کسری بودجه دولت با استفاده از مدل IS-LM، بخش اول این تحقیق را شکل میداد. نتیجه این بخش آن است که شرط پایداری فرآیند کاهش کسری بودجه با انتشار اوراق آن است که این اوراق افزایشدهنده سطح تولید باشند در غیر این صورت این فرآیند پایدار نخواهد بود. در بخش دوم با استفاده از این نتیجه به قابلیت اوراق بهادار اسلامی در تامین الزام شناسایی شده در بخش اول پرداخته میشود. تعمیق مالی، کاهش مشکل اطلاعات نامتقارن و تجمیع و هدایت پساندازهای خرد از جمله عواملی بود که مشتق زنجیرهای تامین این الزام را به نمایش درمیآورد. در بخش پایانی نیز الگوهای اوراق بهادار اسلامی در تامین کسری بودجه دولتی در دو نمونه صکوک اجاره و صکوک استصناع مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته و نشان داده میشود که با فراهمسازی زمینههای لازم، استفاده از این دو اوراق قادر است دولت را در تامین کسریهای بودجه خود یاری رساند.
ارزیابی روشهای RAS متعارف و RAS تعمیمیافته در بهنگامسازی درایههای منفی و مثبت جدول داده-ستانده
صفحه 135-160
افسانه شرکت، محمد جلوداری ممقانی، علی اصغر بانویی، اشکان مختاری اصل شوطی، سونیا سبزعلیزاد هنرور
چکیده در این مقاله چهار روش RAS متعارف،RAS تعدیل شده،RAS تعمیمیافته و RAS تعمیمیافته تعدیل شده مبنای بهنگامسازی ضرایب داده-ستانده قرار میگیرند. روشهای RAS متعارف وRAS تعدیل شده فقط قابلیت بهنگامسازی درایههای مثبت و صفر را دارند و حساسیتی به درایههای منفی موجود در جدول داده-ستانده مانند خالص صادرات و یا خالص مالیات ندارند.درایههای مثبت به صورت مثبت بهنگام شده و درایههای صفر و منفی در سال مبدأ به همان صورت بدون هیچ تغییری در علامت و مقدار درایهها به سال مقصد انتقال مییابند. برای برونرفت از این نارسایی پژوهشگران روش RAS تعمیمیافته را پیشنهادکردن. این روش، نه تنها قادر به بهنگامسازی درایههای مثبت و صفر است، بلکه بهنگامسازی درایههای منفی را نیز امکانپذیرمیکند. به لحاظ کاربردی روش نامبرده حداقل دارای دو نارسایی است؛ اول: بیشتر معطوف به مثالهای عددی است تا جدول واقعی و دوم: بسط آن به روش RAS تعمیمیافته تعدیل شده که در این مقاله معرفی میشود
تاکنون مورد توجه قرار نگرفته است. در این مقاله تلاش میشود دو نارسایی فوق را با دو سؤال محوری زیر مورد بررسی قرار دهیم.سؤال اول: آیا به لحاظ روششناسی و کاربردی امکان بسط روش RAS تعمیمیافته به RAS تعمیمیافتهتعدیل شده وجود دارد؟ سؤال دوم: خطای آماری کدام روش کمتر است؟
جداول متقارن آماری بخش در بخش با فرض تکنولوژی بخش سالهای 1375 و 1380، مبنای ارزیابی سؤالهای فوق قرار میگیرند. یافتههای مقاله نشان میدهند امکان بسط روش RAS تعمیمیافته به روش RAS تعمیمیافته تعدیل شده وجود دارد. همچنین خطای آماری روش RAS تعمیمیافته کمتر از روشهایRAS متعارف و RAS تعدیل شده است و خطای آماری در روش RAS تعمیمیافتهتعدیل شده به مراتب کمتر از روشهایRAS متعارف، RAS تعدیل شده و RAS تعمیمیافته است.
مطالعه آثار سرریز تلاطم بازارهای سهام، طلا، نفت و ارز
صفحه 161-194
خلیل جهانگیری، صمد حکمتی فرید
چکیده مطالعه حاضر به منظور بررسی روابط بین بورس اوراق بهادار تهران، بازار ارز و سکه طلا (به عنوان بازارهای داخلی) و بازارهای نفت، طلا، بازار سهام آمریکا و شاخص بازار سهام اروپا (به عنوان بازارهای بینالمللی) طی دوره زمانی فروردین 1380 تا شهریور 1392 با استفاده از مدل تغییر رژیم مارکوف و محاسبه آثار سرریز انجام گرفته است. جهت برآورد آثار سرریز تلاطم از رویکرد ارائه شده توسط دیبولد و ییلماز (2012) استفاده شده است. نتایج برآورد شاخصهای سرریز در بازارهای داخلی نشان داد که در وضعیت بازدهی پایین آثار سرریز قابل توجهیبین بازارها وجود ندارد به نحوی که شاخص سرریز مقداری برابر با 8/7 درصد داشته است. برخلاف وضعیت بازدهی پایین، در وضعیت بازدهی بالامقدار شاخص سرریز در حدود 42 درصد بوده است. همچنین نتایج نشان داد که وقتی بازارهای سهام در رژیم صفر (وضعیت بازدهی کم) قرار میگیرند، بازار طلا به عنوان بازار واسط برای انتقال شوکها میان بازارهای سهام بزرگ دنیا و بازارهای دارایی در داخل ایران عمل میکند. در مقابل وقتی که بازارهای سهام در رژیمیک (وضعیت بازدهی بالا) قرار میگیرند، بازار نفت به عنوان بازار واسط برای انتقال شوکهای به بازارهای دارایی در داخل ایران عمل میکند.
دانش نشانهشناسی و مؤلفههای مفهوم پیشرفت اقتصادی در قرآن کریم
صفحه 195-224
سید مهدی معلمی
چکیده در طراحی الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت، تبیین مفهوم پیشرفت اقتصادی بر پایه پارادایمهای دینی در قرآن کریم، مبناییترین مرجع تصمیمگیری است. بر اساس یافتههای دانش نشانهشناسی هر یک از واژگان قرآن مجید،یک میدان معناشناسی دارند که در تداخل این میدانها و ارتباط میان آنها، مفاهیم و معانی کلمات قرآن بهتر و دقیقتر شناخته میشوند. در قرآن کریم واژگانی همچون سعه، تمکن، تمتع، استعمار، فتح برکات و حیات طیبه در حوزه کانونی مفهوم پیشرفت اقتصادی قرار دارند. در این پژوهش با رویکردی توصیفی–تحلیلی و با استفاده از تکنیکهای دانش نشانهشناسی به بررسی و تحلیل عناصر و جنبههای معنایی واژههای پیشگفته پرداختیم. نتایج پژوهش نشان داد که عناصر و مؤلفههایی همچون رشد پایدار، ثبات و اقتدار، نشاط اجتماعی، امنیت پایدار، فقرزدائی، زندگی آسان، حفظ محیط زیست، پسانداز و سرمایهگذاری و.... برای مفهوم پیشرفت اقتصادی در فرهنگ قرآن کریم کشف میشود.