نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

رئیس دانشگاه استاد رشته روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبایی

10.22054/joer.2021.56239.911

چکیده

در این مقاله کوشش خواهد شد که شکل‌گیری یک میدان جدید و متفاوت برای کنش اقتصادی مورد مطالعه قرار گیرد. این میدان جدید اقتصاد جهانی نام دارد که پدیده‌ای فراتر از اقتصاد بین‌الملل است و ماهیت آن و پدیده‌های بنیادین تأثیرگذار در آن متفاوت با اقتصاد بین‌الملل هستند. در این فضای تازه پدیده‌هایی مانند سرمایۀ جهانی و زنجیرۀ ارزش جهانی شکل گرفته‌اند که بدون در نظر گرفتن آنها نمی‌توان تحلیل درستی از ساخت اقتصادی چه در داخل کشورها و چه در محیط جهانی به دست آورد. شیوۀ سیاست-گذاری نیز در این محیط نوین متفاوت خواهد بود. در این مقاله کوشش می‌کنیم تا نشان دهیم شکل گیری پدیدارهای تازه جهانی موجب شکل‌گیری فضای اقتصاد جهانی شده است و این فضای نوین جایگاه کشورهای مختلف را به حسب نوع رفتار و جایگاه آنها در ساخت نوین جهانی تغییر داده است.
در قسمت اول مقاله تلاش خواهیم کرد که نشان دهیم به رغم اختلاف نظر‌های فراوان در حوزۀ نظریه‌ها، این نظریه‌ها در مورد شکل‌گیری اقتصاد جهانی و وارد شدن جهان به این مرحلۀ جدید اتفاق نظر دارند. سپس با استفاده از منابعی مانند گزارش‌های سالانه سازمان تجارت جهانی، انکتاد و صندوق بین‌المللی پول اطلاعاتی را ارائه می‌کنیم که نشان دهد در فضای کنش واقعی و فراسوی نظریه‌ها این تحول به راستی اتفاق افتاده و دنیا از این منظر وارد فضایی نو شده است.
کلید واژه‌ها: اقتصاد جهانی، زنجیره ارزش جهانی، نظام مالی جهانی

کلیدواژه‌ها

موضوعات