نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• علی حسنوند ¹
• بهار سالاروند ²

¹ گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

² دانشگاه لرستان

چکیده

مسیر دستیابی به توسعه پایدار در کشورهای در حال ظهور با چالش موازنه میان رشد اقتصادی و حفاظت از محیط زیست همراه است. این پژوهش به بررسی تجربی عوامل مؤثر بر تخریب محیط زیست در یازده کشور N11 طی دوره 2000 تا 2022 می‌پردازد. شاخص ردپای اکولوژیکی به‌عنوان معیار جامع تخریب محیط زیست در نظر گرفته شده و اثر رشد اقتصادی، جهانی‌شدن اقتصادی و رانت منابع طبیعی تحلیل شده است. برای دستیابی به نتایج دقیق، از رگرسیون چندک گشتاوری (MMQR) که امکان تحلیل اثرات در سراسر توزیع ردپای اکولوژیکی را فراهم می‌کند و مدل پانل با خطاهای استاندارد دریسکول–کری برای مقابله با همبستگی مقطعی و سایر مشکلات داده‌های پانلی استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که فرضیه منحنی زیست‌محیطی کوزنتس N شکل در کشورهای N11 تأیید می‌شود؛ به این معنا که پس از یک مرحله کاهش فشار زیست‌محیطی، رشد اقتصادی در سطوح بالاتر درآمدی دوباره به تخریب محیط زیست می‌انجامد. همچنین، رانت منابع طبیعی تأثیری مثبت و معنادار بر ردپای اکولوژیکی دارد و بُعد زیست‌محیطی نفرین منابع را آشکار می‌سازد. در مقابل، جهانی‌شدن اقتصادی اثری منفی و معنادار بر تخریب محیط زیست دارد که نشان‌دهنده نقش آن در انتقال فناوری‌های پاک و استانداردهای زیست‌محیطی است. این یافته‌ها دلالت‌های سیاستی مهمی دارند؛ از جمله ضرورت تدوین سیاست‌های زیست‌محیطی سختگیرانه، کاهش وابستگی به منابع طبیعی و بهره‌گیری از فرصت‌های جهانی‌شدن برای جذب سرمایه و فناوری سبز. بنابراین، تحقق توسعه پایدار در کشورهای N11 مستلزم رویکردی یکپارچه برای همسوسازی رشد اقتصادی و پایداری زیست‌محیطی است.

کلیدواژه‌ها

• ردپای اکولوژیکی
• نفرین منابع
• جهانی‌شدن اقتصادی
• منحنی زیست‌محیطی کوزنتس Nشکل

موضوعات

• اقتصاد فناوری ،انرژی و توسعه پایدار