نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه گلستان- گروه مدیریت و اقتصاد

2 استادیار اقتصاد، گروه اقتصاد و مالی، دانشکده مدیریت، علم و فناوری، دانشگاه صنعتی امیر کبیر

10.22054/joer.2021.56864.922

چکیده

اقتصاد زیست-فناورانه یک مفهوم جدید در ادبیات توسعه اقتصادی پایدار و مبتنی بر بازنگری فرایندهای تولید با استفاده از منابع زیستی تجدیدپذیر و نوآوریهای فناورانه است. فعالیت‌های مرتبط با اقتصاد زیستی دو ویژگی مشترک دارند: پایداری منابع و کارآیی اقتصادی در جهت اهداف توسعه پایدار. مبانی نظری مرتبط با گذار به اقتصاد زیستی، بر الگوی اقتصاد دایره‌ای به عنوان مدل نظری-کاربردی تاکید دارد. با توجه به روند در حال گسترش اقتصاد زیست-فناورانه در جهان، این پژوهش دو هدف را دنبال می‌کند. اول، تبیین مبانی نظری اقتصاد زیست-فناورانه و ارزیابی فرایند گذار. دوم، فراهم کردن چارچوبی برای شناسایی و تحلیل متغیرهای موثر در گذار، مبتنی بر الگوی اقتصاد دایره‌ای و در مقیاس اقتصاد کلان. شاخص‌های سنجش اقتصاد زیست-فناورانه مبتنی بر شاخص‌های سه‌گانه توسعه پایدار شامل اقتصادی-اجتماعی-زیست‌محیطی هستند. مطالعات تجربی اقتصاد زیستی‌ نشان می‌دهد به دلیل محدودیت‌های داده‌ها و ناهمگنی روشهای اندازه‌گیری شاخص‌ها، روشهای تحلیل آماری با استفاده از داده‌های مقطعی بیشترین کاربرد را دارند. بر این اساس با استفاده از روش تحلیل عاملی و داده‌های اقتصاد زیستی‌دایره‌ای اروپا، متغیرهای توضیح‌دهنده فرایند گذار شناسایی شده است. نتایج نشان می‌دهند که مهم‌ترین متغیرهای اقتصادی گذار عبارت است از سهم سرمایه‌گذاری و ارزش‌افزوده در اقتصاد زیستی، تجارت مواد زیستی، و شاخص رویکرد به بازار. متغیرهای شاخص‌های اجتماعی و زیست‌محیطی موثر به‌ترتیب شامل سرانه کالری روزانه، بازیافت زباله‌های زیستی، کشاورزی ارگانیک و نوآوریها هستند. در نهایت ضرورت اقتصاد ایران در گذار به اقتصاد زیست-فناورانه از دو منظر شاخص آسیب‌پذیری نفتی و روند توسعه پایدار تحلیل شد که نشان دهنده ضرورت گذار به اقتصاد زیست-فناورانه است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات