شبیه‌سازی جریان وجوه سازمان تامین اجتماعی مبتنی بر یک الگوی همپوشانی بین‌نسلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی

2 محقق اداره بررسی‌های اقتصادی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

3 استادیار دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی

4 دانشیار دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

هدف از مطالعه حاضر بررسی وضعیت منابع و مصارف صندوق تامین اجتماعی در ایران است. وضعیت مالی صندوق در عمل از پویایی جمعیت میان دو نسل شاغل و بازنشسته متاثر می‌شود که این پویایی‌ها متمرکز بر چهار ویژگی مهم است: نرخ حق بیمه و مزایای پایان خدمت نسل شاغل و بازنشسته، هرم جمعیتی دو نسل شاغل و بازنشسته، دوره اشتغال نسل شاغل و دوره ادامه حیات نسل بازنشسته. در مطالعه حاضر الگوی همپوشانی بین‌نسلی طراحی شده که با لحاظ این ویژگی‌ها، وابستگی پایداری مالی صندوق به جمعیت نسلی و انتقال میان نسل‌ها را نشان دهد. نتایج حاصل از شبیه‌سازی سناریوهای مختلف نشان می‌دهد که نسبت منابع به تعهدات صندوق قابلیت افزایش دارد، اما شکاف میان منابع و مصارف صندوق به میزانی است که هریک از سیاست‌های پیشنهادی به تنهایی نمی‌توانند شکاف صندوق را برطرف کرده و ثبات آن را تضمین کنند. بنابراین، توصیه سیاستی در جهت ایجاد ثبات در منابع و مصارف صندوق، دو سناریو است. وجه شباهت هر دو سناریو در این است که اولا دولت سهم بیمه ای خود را پرداخت کند و ثانیا نرخ حق بیمه 10 درصد افزایش یابد؛ با این تفاوت که در سناریو اول نرخ مزایای بازنشستگان به میزان 50 درصد کاهش می‌یابد و در سناریو دوم 10 درصد کاهش یابد. نتایج این تحلیل نشان می‌دهد بهبود وضعیت مالی صندوق بیشتر وابسته به مزایای بازنشستگی است که در صورت کاهش آن می‌توان در یک افق زمانی مشخص ثبات در شرایط مالی صندوق را شاهد باشیم.

کلیدواژه‌ها


آسیب‌شناسی سیاست‌ها و مقررات بازار کار ایران. (1396)، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
جداول عمر کشور در سال 139۵ براساس آمارهای ثبت مرگ در ایران. (1396)، پژوهشکده بیمه.
کمیجانی، اکبر و حسین توکلیان. (۱۳۹۱). سیاست‌گذاری پولی تحت سلطه مالی و تورم هدف ضمنی در قالب یک مدل تعادل عمومی پویای تصادفی برای اقتصاد ایران. تحقیقات مدلسازی اقتصادی، ۲(8)، 117–87.
زاهدی، محمدجواد. (1379)، ظهور و افول دولت رفاه. فصلنامه تامین اجتماعی، 2(3)، 164-129.
Blanchard, O. (1985). Debt, deficits, and finite horizons. Journal of Political Economy, 93(2): 223-247.
Epstein, L. and Zin, S. (1989).“Substitution, risk aversion and the temporal behavior of consumption and asset returns: a theoretical framework. Econometrica, 57: 937-968.
Gertler, M. (1999). Government debt and social security in a life-cycle economy. Carnegie Rochester Conference Series on Public Policy, 61-110.
Kastelein, P.B. (2016). Pension fund restoration policy in general equilibrium. Tinbergen Institute MPhill Thesis.
Novy-Marx, R. and Rauh, J. (2011).“Public pension promises: How big are they and what are they worth?. Journal of Finance, 66(4):1211-1249.
Weil, P. (1989). Overlapping families of infinitely-lived agents. Journal of Public Economics, 38:183-198.
Yaari, M. E. (1965). Uncertain lifetime, life insurance, and the theory of the consumer. Review of Economic Studies, 32:137-150.