نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• بهناز گرگیچ مقدم ¹
• مرضیه اسفندیاری ²
• رضا اشرف گنجویی ³

¹ دانش آموخته علوم اقتصادی ، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

² دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد , و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

³ استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

چکیده

در سال‌های اخیر، اقتصاد ایران با نوسانات شدید در شاخص‌های کلان اقتصادی نظیر نرخ تورم، نرخ ارز و رشد اقتصادی مواجه بوده است. از آنجا که مصرف یکی از مؤلفه‌های اصلی تقاضای کل و محرک رشد اقتصادی محسوب می‌شود، درک چگونگی واکنش خانوارها به نااطمینانی‌های اقتصادی از اهمیت فراوانی برخوردار است. پژوهش حاضر با تمرکز بر نااطمینانی در متغیرهای کلان، تلاشی است در جهت پر کردن خلأ موجود در ادبیات اقتصادی ایران و ارائه‌ی بینشی دقیق‌تر به تصمیم‌گیران اقتصادی برای طراحی سیاست‌های حمایتی مؤثرتر در شرایط بی‌ثباتی اقتصادی.در چارچوب نظری تحقیق، با استناد به مدل‌های اقتصاد کلان و نظریه‌های مصرف، نااطمینانی اقتصادی می‌تواند باعث کاهش اعتماد مصرف‌کنندگان به بازار شده و آنها را وادار به کاهش مخارج یا ترجیح دادن خریدهای ضروری به جای لوکس کند، زیرا افراد ترجیح می‌دهند منابع مالی خود را برای مقابله با ریسک‌های آینده حفظ کنند. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و از داده‌های پانلی مربوط به استان‌های ایران در بازه زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۱ استفاده شده است. مدل‌سازی اقتصادسنجی با بهره‌گیری از الگوی پویای مبتنی بر روش گشتاورهای تعمیم یافته(GMM)انجام شده است. برای این منظور ابتدا با به‌کارگیری مدل GARCH نااطمینانی متغیرهای کلان شامل تورم و بیکاری استخراج شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که افزایش نااطمینانی در نرخ تورم تأثیر معناداری بر سطح مصرف خانوارها ندارد و حساسیت بیشتری نسبت به شوک‌های اقتصادی دارد. لیکن نااطمینانی سیاست اقتصادی جهانی و نااطمینانی نرخ بیکاری بر الگوی مصرف خانوار تاثیر معناداری دارد.به طوری که مصرف خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها بیش از مصرف غیرخوراکی تحت تاثیر قرار می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها

• نااطمینانی اقتصادی
• رفتار مصرفی خانوار
• نرخ تورم
• نرخ بیکاری
• مدل‌های پانلی

موضوعات

• دیگر زمینه های اقتصادی نوآورانه