نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تهران، دانشکده اقتصاد

2 دانشیار، دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، تهران،‌ ایران

3 دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

10.22054/joer.2022.68964.1079

چکیده

طرح تحول نظام سلامت در اردیبهشت 1393 با اهداف افزایش دسترسی به خدمات سلامتی و کاهش پرداخت از جیب (فرانشیز) آغاز شد. منتقدین این طرح از صرف بودجه هنگفت با آثار تورمی و همچنین اثر القایی در نظام سلامت سخن گفته‌اند. در این پژوهش، فرضیه اثر القایی ناشی از طرح تحول با استفاده از مدلسازی کمّی ارزیابی می‌شود. داده‌های مورد استفاده شامل پیمایش بهره‌مندی از خدمات سلامت سال 1387 (قبل از اجرای طرح تحول سلامت) و سال 1394 (بعد از اجرای طرح تحول) برگرفته از موسسه‌ی ملی سلامت می‌شوند. نظر به آنکه طرح تحول در کل کشور اجرا شده‌است، گروه کنترل به مثابه‌ی گروه‌ی خارج شده ‌از طرح وجود ندارد؛ لذا از خانوارهایی که دارای دانش پزشکی هستند به منزله‌ی افرادی که عدم‌تقارن اطلاعات در مورد ایشان وجود ندارد به عنوان گروه کنترل استفاده می‌شود. سایر افراد که به دلیل فقدان دانش پزشکی تحت اثر القا شده از سوی پزشک قرار میگیرند گروه هدف را تشکیل می‌دهند. مدلسازی بصورت «تفاضل در تفاضل» است و استحکام نتایج در گروه‌بندی‌های مختلف و با بررسی‌های تک‌متغیره و چندمتغیره سنجیده‌شده‌است. نتایج برای افراد فاقد بیمه و یا افراد ساکن در مناطق محروم نشان می‌دهد، تعداد مراجعات خدمات سرپایی برای گروه هدف نسبت به گروه کنترل به میزان ۱۰٪ پس از طرح تحول افزایش یافته‌است. همچنین، مخارج سرانه‌ی خدمات سرپایی به میزان ۵۴٪ افزایش ‌می‌یابد که معادل با ۱۰۶۵۰ تومان هزینه‌ی سرانه‌ی بیشتر است. این نتایج موید آن است که اثر القایی ناشی از طرح تحول وجود داشته‌است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات