شاخص مرگ و میر کودکان زیر پنج سال، یکی از رایجترین شاخص های توسعه اجتماعی-اقتصادی و شاخص سلامت یک جمعیت است. هدف پژوهش حاضر بررسی تعیین کنندههای این شاخص در کشورهای منتخب آسیایی با تمرکز بر عوامل محیطی، اقتصادی-اجتماعی و دموگرافیکال با استفاده از تابع تولید سلامت اسمیت و دانت(1992) و الگوی اقتصادسنجی فضایی در بازه زمانی 2022-1980 است. نتایج آزمون همانباشتگی با در نظر گرفتن وابستگی مقطعی، حاکی از وجود ارتباط بلندمدت میان متغیرهای مدل است. همچنین، نتایج حاکی از تأیید همبستگی فضایی کشورهای منتخب آسیایی است. در همه مدلهای فضایی (SDM, SAR, SAC) ضریب خودهمبستگی فضایی مثبت است که بیانگر وجود اثرات سرریز فضایی قوی بر مرگ و میر است. آلودگی(محیطی) و بیکاری(اقتصادی) به طور معنی داری منجر به افزایش مرگ و میر و تجارت(اقتصادی)، دسترسی به برق(فقر انرژی) و مخارج آموزش(اجتماعی) به طور معنی داری منجر به کاهش مرگ و میر میشود. نتایج نشان میدهد با افزایش چگالی جمعیت(دموگرافیکال) مردم راحتتر به خدمات بهداشت عمومی دسترسی پیدا میکنند و سلامت عمومی بهبود مییابد. همچنین، همه متغیرهای توضیحی مدل اثرات سرریز فضایی بر مرگ و میر دارند. لذا، بهداشت عمومی یک حوزه پویا و در حال تحول است که به طور مداوم با تأثیرات محیطی، اجتماعی، اقتصادی و دموگرافیکال در حال تغییر است. سیاستهای کنترل آلودگی، کاهش بیکاری، افزایش تجارت، مخارج آموزش و دسترسی به برق باید یک اولویت برای کشورهای آسیایی باشد تا از سلامت جامعه خود و کشورهای همسایه محافظت کنند. ارتقاء کیفیت زندگی و بهبود سلامت عمومی نیاز به همکاری های بین المللی دارد.
اعظمی,سمیه و کریمی,مهین . (1405). بررسی تأثیر فضایی فقر انرژی، آلودگی هوا و شرایط اجتماعی-اقتصادی(SES) بر سلامت عمومی(شاخص مرگ و میر کودکان زیر 5 سال) کشورهای منتخب آسیایی. (e21489). پژوهشنامه اقتصادی, (), e21489 doi: 10.22054/joer.2026.90381.1314
MLA
اعظمی,سمیه , و کریمی,مهین . "بررسی تأثیر فضایی فقر انرژی، آلودگی هوا و شرایط اجتماعی-اقتصادی(SES) بر سلامت عمومی(شاخص مرگ و میر کودکان زیر 5 سال) کشورهای منتخب آسیایی" .e21489 , پژوهشنامه اقتصادی, , , 1405, e21489. doi: 10.22054/joer.2026.90381.1314
HARVARD
اعظمی سمیه, کریمی مهین. (1405). 'بررسی تأثیر فضایی فقر انرژی، آلودگی هوا و شرایط اجتماعی-اقتصادی(SES) بر سلامت عمومی(شاخص مرگ و میر کودکان زیر 5 سال) کشورهای منتخب آسیایی', پژوهشنامه اقتصادی, (), e21489. doi: 10.22054/joer.2026.90381.1314
CHICAGO
سمیه اعظمی و مهین کریمی, "بررسی تأثیر فضایی فقر انرژی، آلودگی هوا و شرایط اجتماعی-اقتصادی(SES) بر سلامت عمومی(شاخص مرگ و میر کودکان زیر 5 سال) کشورهای منتخب آسیایی," پژوهشنامه اقتصادی, (1405): e21489, doi: 10.22054/joer.2026.90381.1314
VANCOUVER
اعظمی سمیه, کریمی مهین. بررسی تأثیر فضایی فقر انرژی، آلودگی هوا و شرایط اجتماعی-اقتصادی(SES) بر سلامت عمومی(شاخص مرگ و میر کودکان زیر 5 سال) کشورهای منتخب آسیایی. پژوهشنامه اقتصادی. 1405;():e21489. doi: 10.22054/joer.2026.90381.1314