دانشگاه علامه طباطبائی پژوهشنامه اقتصادی 1735-210X مقالات آماده انتشار 2026 04 13 Financial Development and CO2 Emissions in Iran: Emphasis on Different Role of Banking Sector and Stock Market Development in environmental quality توسعه مالی و انتشار دی‌اکسید کربن در ایران: تاکیدی بر نقش متفاوت توسعه بخش بانکی و بازار سهام در کیفیت‌محیط‌زیست 20826 10.22054/joer.2026.88558.1298 FA سمیه اعظمی دانشگاه رازی علیرضا نوکانی دانشگاه رازی Journal Article 2025 10 01 Financial development plays an important role in economic development and growth, but the question is what effect does financial development have on environmental quality. The aim of this study is to investigate the effect of institution-based and market-based indicators of financial development on Iran's carbon dioxide emissions in the period of 1960-2022. The estimation of the non-linear ARDL models show that renewable energy significantly leads to CO2 emissions reduction. The Environmental Kuznets Curve in Iran is confirmed. Positive shocks to the institution-based composite index lead to a significant increase in carbon dioxide emissions but positive shocks to the market-based composite index do not lead to a significant increase in CO2 emissions, Negative shocks to the market-based composite index significantly lead to a reduction in CO2 emissions, but negative shocks to the institution-based composite index do not significantly lead to a reduction in CO2 emissions. Therefore, the quality of the environment in Iran shows a different and asymmetric response to shocks to financial development indicators. Financial development, especially in the banking sector, requires complementary policies, including strengthening the use of renewable energies, to control its negative environmental effects. The development of the stock market can be a way for the sustainable development of Iran. The development of financial markets is expected to play an important role in the transition to a low-carbon economy , while the development of financial institutions without considering the expansion of the use of renewable energy and complementary policies makes it difficult to achieve sustainable development. توسعه مالی نقش مهمی در رشد و توسعه اقتصادی دارد، اما این سوال مطرح است که توسعه مالی چه تأثیری بر کیفیت‌ محیط‌زیست دارد. هدف این مطالعه بررسی تأثیر شاخص های نهاد- محور و بازار- محور توسعه مالی بر انتشار دی اکسید کربن ایران است. برآورد مدل غیر خطی ARDL نشان می‌دهد انرژی های تجدید‌پذیر به طور معنی‌داری منجر به کاهش انتشار دی اکسید کربن می‌شود. منحنی زیست محیطی کوزنتس در ایران مورد تایید است. شوک های مثبت شاخص ترکیبی نهاد- محور منجر به افزایش معنی دار انتشار دی اکسید کربن می شود ولی شوک های مثبت شاخص ترکیبی بازار- محور منجر به افزایش معنی دار انتشار دی اکسید کربن نمی شود . شوک های منفی شاخص ترکیبی بازار- محور به طور معنی داری منجر به کاهش انتشار دی اکسید کربن می شود ولی شوک های منفی شاخص ترکیبی نهاد- محور به طور معنی داری منجر به کاهش انتشار دی اکسید کربن نمی شود. لذا کیفیت محیط زیست در ایران واکنش متفاوت و نامتقارنی به شوک های شاخص های توسعه مالی نشان می دهد. توسعه مالی به‌ویژه در بخش بانکی، نیازمند سیاست‌گذاری‌های مکمل از جمله تقویت مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر است تا آثار منفی زیست‌محیطی آن کنترل شود. توسعه بازار سهام میتواند راهی برای توسعه پایدار باشد. انتظار می‌رود توسعه بازارهای مالی نقش مهمی در گذار به اقتصاد کم‌کربن داشته باشد در حالی که توسعه نهادهای مالی بدون توجه به گسترش استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر و سیاستگزاری‌های مکمل دستیابی به توسعه پایدار را با مشکل مواجه می‌سازد. https://joer.atu.ac.ir/article_20826_da3115c22cb12e06d18b843948d3093d.pdf