دانشگاه علامه طباطبائی پژوهشنامه اقتصادی 1735-210X مقالات آماده انتشار 2026 03 02 Tariff Design for Achieving Multiple Policy Objectives in Public Utilities: Assessing the Capacity of Three-Part Tariffs to Achieve Efficiency, Equity, and Sustainable Consumption طراحی تعرفه برای تحقق اهداف چندگانه در ارائه خدمات عمومی: ارزیابی ظرفیت‌های تعرفه سه‌بخشی در دستیابی به کارایی، برابری و مصرف پایدار 20784 10.22054/joer.2026.89425.1304 FA علی مزیکی استادیار دانشکده اقتصاددانشگاه علامه طباطبائی Journal Article 2025 11 07 In recent years, the provision of free or fully discounted utility bills for low-consumption households—covering electricity, gas, and water—has attracted growing attention from policymakers as a means of promoting resource efficiency and supporting vulnerable groups. This approach can be interpreted as a form of “free consumption threshold,” which can be modeled within the framework of a three-part tariff (3PT). The study argues that by adopting simple and intuitive tariff structures, particularly those with fewer blocks, it is possible to pursue multiple, and at times conflicting, objectives in public utility pricing—provided that tariff design and implementation are grounded in theoretical insights, empirical evidence, and phased execution. The 3PT structure consists of two consumption blocks and a fixed periodic charge (subscription fee), with a marginal price applied beyond a defined threshold. Our theoretical analysis shows that under purely efficiency-driven objectives, the existence of a free initial block is not justifiable, implying that additional goals—such as equity, minimum access, consumption control, and financial sustainability—must be considered to justify its inclusion. Based on simulation results, the three-part tariff allocates a larger share of total subsidies to lower-income households (up to about 42 percent of total subsidies in the lowest income quintile), although this improvement in equity comes at the cost of reduced efficiency. Therefore, a careful and phased adjustment of tariff parameters—particularly the subscription fee, the size of the first block, and the marginal price—is essential to balance equity, efficiency, and other policy objectives. در سال‌های اخیر، عرضه رایگان یا تخفیف صددرصدی در قبوض برق، گاز و آب مشترکان کم‌مصرف، با هدف بهینه‌سازی مصرف و حمایت از اقشار آسیب‌پذیر، مورد توجه سیاست‌گذاران قرار گرفته است. این الگو در واقع نوعی «حد مصرف رایگان» است که می‌توان آن را در قالب ساختار تعرفه سه‌بخشی (3PT) مدل‌سازی کرد. در این مطالعه استدلال می‌شود که با استفاده از ساختارهای ساده و شهودی تعرفه، به‌ویژه با تعداد بلوک کمتر، می‌توان به اهداف متعارضی در حوزه خدمات عمومی دست یافت، مشروط بر آن‌که طراحی و اجرای تعرفه بر مبانی نظری و شواهد تجربی استوار باشد و به‌صورت مرحله‌ای اجرا شود. تعرفه سه‌بخشی شامل دو بلوک و یک هزینه ثابت دوره‌ای (آبونمان) است که قیمت حاشیه‌ای پس از یک آستانه مصرف تعریف می‌شود. تحلیل نظری ما نشان می‌دهد که با فرض اهداف صرف کارایی، وجود بلوک اولیه رایگان توجیه ندارد و باید اهدافی چون برابری، تأمین حداقل نیاز، کنترل مصرف و پایداری مالی را نیز در نظر گرفت. بر پایه شبیه‌سازی، نتایج حاکی از آن است که تعرفه سه‌بخشی سهم بیشتری از یارانه را به گروه‌های کم‌درآمد اختصاص می‌دهد، تا حدود ۴۲ درصد از کل یارانه در پایین‌ترین پنجک درآمدی، هرچند این برابری به بهای کاهش کارایی حاصل می‌شود. ازاین‌رو، تنظیم دقیق، با مطالعه و فاز به فاز پارامترهای تعرفه، به‌ویژه آبونمان، اندازه بلوک اول و قیمت حاشیه‌ای، برای ایجاد تعادل میان برابری، کارایی و سایر اهداف سیاستی، نقشی اساسی دارد. https://joer.atu.ac.ir/article_20784_4bff8c2f894e77af3b1ec063d0308b1a.pdf