پژوهشنامه اقتصادی

چکیده  شرکت‌های آب و فاضلاب (آبفا) تأمین کننده یکی از مهمترین خدمات لازم برای تأمین رفاه و بهداشت  جامعه‌اند. در ایران قبلا فعالیت این شرکت‌ها در مناطق شهری و روستایی به طور مجزا تعریف شده بود و در هر استان شرکت آبفا روستایی به نواحی روستایی و شرکت آبفا شهری به مناطق شهری خدمات ارائه می‌کرد. به منظور افزایش کارایی این بخش، در سال 1398 به موجب قانون، شرکت‌های آبفا روستایی به شرکت‌های آبفا شهری ملحق و شرکت‌های یکپارچه استانی تشکیل شد. در نتیجه، ساختار این شرکت‌ها در هر استان از نظر تشکیلاتی و مقیاس فعالیت دچار تغییر شد. به منظور بررسی اثرات این تغییر، در این پژوهش وضعیت کارایی شرکت‌های آب و فاضلاب در هر استان قبل و بعد از یکپارچه سازی مقایسه شده است. برای این کار از روش ناپارامتریک تعیین کارایی بنگاه به صورت تحلیل پوششی داده‌ها (DEA) با مدل بازدهی متغیر به مقیاس (VRS) استفاده شد. دو عامل «میزان دارایی‌ها» و«نیروی کار»  شرکت به عنوان داده و «تعداد انشعابات آب» و «تعداد انشعابات فاضلاب» به عنوان ستاده در نظر گرفته شده‌اند و کارایی شرکت‌های آب و فاضلاب کل کشور شامل 31 استان و 3 شرکت مستقل در قبل و بعد از  یکپارچگی بررسی شده است. نتایج نشان داده است: میانگین وزنی کارایی شرکت‌ها از 66/0 در سال 1397 به 75/0 در سال 1400 رسیده است یعنی یکپارچه سازی میزان کارایی مجموعه آب و فاضلاب را بالا برده است.

چکیده   با توجه به اهمیت سازوکارهای تخصیص منابع در بهبود عملکرد و احراز ناکارآمدی سازوکارهای متعارف، این مقاله به‌دنبال کاربست یک روش چندمرحله‌ای مشخص در چارچوب تحلیل‌ها و شبیه‌سازی آماری است که از مسیر آن، سازوکار تخصیص منابع مناسب شناسایی می‌شود. در این راستا، الگوهای تحلیل پوششی داده‌ها و شاخص تغییرات بهره‌وری مالم‌کوئیست همراه با پنج مجموعه داده‌های‌ آماری مختلف از عرصه آموزش عالی در قالب الزامات علمی-فنی استفاده شده‌اند؛ نخست وضعیت کارایی با الگوهای تحلیل پوششی داده‌ها اندازه‌گیری شده، سپس متناسب با شرایط کارایی کامل، منابع بین واحدها تخصیص یافته و در نهایت آثار آن روی تغییرات بهره‎وری با شاخص مالم‎کوئیست ارزیابی شده است. نتایج به‌دست آمده نشان می‌دهند که 1- ناکارایی زیاد، پدیده غالب در همه واحدها و مجموعه‌های آماری است. 2- تخصیص مجدد منابع، باعث تغییر ملموس در عملکرد می‌شود و شدت بهبود عملکرد به درجه ناکارآمدی و وسعت آن به نوع سازوکار تخصیص منابع وابسته است و 3- بر مبنای تامین همزمان حداکثر کارایی و ارتقای بهره‌وری، سازوکار تخصیص کارایی‌محور به عنوان مناسب‌ترین سازوکار شناسایی شده است. به این ترتیب، به لحاظ روشی، بهبود و رشد همزمان کارایی و بهره‌وری به عنوان یک ملاک اساسی برای شناسایی سازوکار مناسب پیشنهاد می‌شود که از کاربست شبیه‌سازی آماری چندمرحله‌ای مبتنی بر الگوهای پوششی داده‌ها و شاخص‌ تغییرات بهره‌وری مالم‌کوئیست حاصل شده است.

چکیده بورس، نهادی سازمان یافته‌ است که از جمله نهادهای عمده و اساسی در بازار سرمایه محسوب می‌شود. ارزیابی عملکرد شرکت­‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار و انتخاب نوع واحد تجاری، موضوعی مهم برای مدیران مالی و سرمایه­گذاران است، زیرا با یک ارزیابی جامع، می­توان ریسک سرمایه­گذاری را تا حد قابل قبولی کاهش داد. هدف از انجام این پژوهش ارزیابی و اولویت­بندی شرکت­‌های سهامی با استفاده از رویکرد تحلیل پوششی داده­ها در شرایط عدم قطعیت است. در راستای هدف، این پژوهش با استفاده از 10 شاخص تأثیرگذار بر ارزیابی عملکرد، 50 شرکت موجود در فهرست ارایه شده از سوی سازمان بورس اوراق بهادار را با عنوان «50شرکتفعال­تربورس اوراقبهادارتهران - سهماههچهارمسال 1388» مورد بررسی قرار می­دهد. نتایج این طرح نشان می­دهد که روش تحلیل پوششی داده­‌های فازی، رویکرد مناسبی برای مدل­سازی نوسانات و عدم قطعیت­‌های موجود در داده­‌های سال­‌های مالی مختلف و ارزیابی عملکرد شرکت­ها در شرایط عدم قطعیت شاخص­‌های تأثیرگذار است. 

چکیده در این مقاله از یک رویکرد تلفیقی کمی و کیفی برای رتبه بندی نمایندگی‌های بیمه ایران استفاده شده است. در این روش ابتدا یک مدل تحلیل پوششی داده‌ها برای هر زوج از نمایندگی‌ها  بدون در نظر گرفتن سایر نمایندگی‌ها حل می‌گردد. سپس با استفاده از نتایج بدست آمده از حل مدل‌های تحلیل پوششی داده‌ها، ماتریس مقایسات زوجی تشکیل و با حل مدل فرایند سلسله مراتبی تحلیل یک سطحی، رتبه بندی کامل انجام می‌شود. ماتریس مقایسات زوجی بر مبنای حل مدل تحلیل پوششی داده‌ها برای هر جفت از نمایندگی‌ها قرار دارد که این روش، یک روش کمّی است، اما رتبه بندی نهایی با استفاده از یک رویکرد کیفی صورت می‌گیرد. نتایج نشان می‌دهد که در دوره زمانی تحت مطالعه، نمایندگی 929، بالاترین رتبه و نمایندگی 947 در سال 82 و نمایندگی 786 پایین‌ترین رتبه در سال 83 را در بین 23 نمایندگی تحت ارزیابی داشته اند. مزیت الگوی پیشنهادی، رتبه‌بندی کامل نمایندگی‌های تحت مطالعه است؛ چرا که در روش تحلیل پوششی داده‌ها ممکن است بیش از یک نمایندگی نمره کارآیی یک را کسب کند که در این صورت رتبه بندی آنها مشکل خواهد بود، بنابراین استفاده از چنین رویکرد  تلفیقی به منظور حل این مشکل است.