نویسنده = Dargahi, Hassan

مقایسه تطبیقی آثار تکانه‌های تراز پرداخت‌ها تحت نظام‌های ارزی مختلف: رویکرد DSGE

دوره 23، شماره 89، تابستان 1402، صفحه 5-57

https://doi.org/10.22054/joer.2024.75238.1154

محمد نیک زاد، مهدی یزدانی، حسن درگاهی

چکیده تکانه ­های تراز پرداخت‌ها می­تواند اقتصاد­های مختلف را بنا به ساختار آن­ها در مقیاس­های مختلف تحت تأثیر قرار دهند، به گونه‌ای که از مهمترین آن­ها ایجاد چرخه­های تجاری است که باعث می‌شود متغیرهای کلیدی اقتصاد کلان مانند تولید، تورم و نرخ ارز از روندهای بلندمدت خود دور شوند. از مهمترین عوامل موثر در چگونگی سرایت آثار تکانه­ های تراز پرداخت‌ها و ایجاد ادوار تجاری، نوع سیاست و نظام نرخ ارز است. در این مطالعه با استفاده از یک الگوی تعادل عمومی پویای تصادفی، اثرات تکانه­ های مختلف تراز پرداخت‌ها شامل تکانه­ های صادرات نفتی، غیرنفتی و رابطه­ مبادله بر متغیرهای عمده اقتصاد کلان ایران بررسی و با توجه بر ملاک زیان­ رفاهی در نظام­های ارزی مختلف مورد مقایسه قرار می­گیرد. یافته­ های پژوهش بر اساس توابع ضربه ـ واکنش نشان می­دهد که در مواجهه با تکانه ­های مختلف تراز پرداخت‌ها، نظام تثبیت نرخ ارز حقیقی کمترین زیان رفاهی را دارد. همچنین نظام شناور مدیریت شده از نظام شناور شرایط بهتری را فراهم می­کند، در حالی که نظام تثبیت نرخ ارز اسمی، بیشترین زیان رفاهی را به همراه دارد. همچنین اگر میزان دخالت بانک مرکزی در بازار ارز در نظام‌های ارزی، از بیشترین به کمترین طبقه بندی شود، به ترتیب نظام ثابت، شناور مدیریت شده، نرخ ارز حقیقی ثابت و شناور خواهند بود، که نتایج الگو نشان می­دهد هر چه میزان دخالت بانک مرکزی کمتر شود، اثر رکودی تکانه منفی در کوتاه­مدت کمتر ولی اثر تورمی آن بیشتر است.

عوامل اقتصادی و اجتماعی موثر بر اعتیاد در ایران با تاکید بر ادوار تجاری

دوره 20، شماره 78، پاییز 1399، صفحه 105-135

https://doi.org/10.22054/joer.2020.12362

حسن درگاهی، امین بیرانوند

چکیده در این مقاله رابطه عوامل اقتصادی و اجتماعی با  نرخ شیوع مصرف مواد مخدر در بازه زمانی 1394-1386 بررسی می­شود. به دلیل نبود داده­های کافی ابتدا یک سری زمانی برای نرخ شیوع با استفاده از الگوهای پروبیت و تعیین احتمال اعتیاد افراد با مشخصه­های دموگرافی مختلف برای 10 گروه سنی و در سه گروه استان­ها (با نرخ شیوع بالا، متوسط و کم)، برآورد ­و سپس روش داده­های ترکیبی استانی مورداستفاده قرار گرفت. نتایج بخش اول پژوهش نشان­دهنده افزایش نرخ شیوع مصرف مواد  از حدود 7/3 درصد در سال 1386 به حدود 4/5 درصد در سال 1394 است. همچنین احتمال اعتیاد مردان نسبت به زنان و افراد مجرد نسبت به افراد متاهل بیشتر بوده و احتمال اعتیاد با بالا رفتن سطح تحصیلات کاهش می­یابد. نکته مهم آن­که بیشترین احتمال مصرف مواد در میان مردان و زنان، مربوط به گروه سنی 30 تا 45 سال است. همچنین در این گروه­ سنی  احتمال اعتیاد افراد بیکار نسبت به افراد شاغل بیشتر است. نتایج بخش دوم پژوهش حاکی از آن است که نرخ شیوع اعتیاد با درآمد سرانه و سطح تحصیلات مردان رابطه منفی و معنادار و با تورم و ضریب جینی و طلاق رابطه مثبت و معنادار دارد. همچنین نتایج بر رابطه مثبت و معنادار نرخ شیوع اعتیاد با شاخص فقر و بیکاری مردان دلالت دارد. از یافته­های دیگر، رابطه منفی و معنادار نرخ شیوع اعتیاد با مخارج سرانه حقیقی دولت است. رابطه مثبت رکود اقتصادی با نرخ شیوع دلالت بر مخالف چرخه­ای بودن نرخ شیوع اعتیاد در کشور دارد.

رابطه توسعه تجارت خارجی و شدت انرژی در اقتصاد ایران: با تأکید بر اثرات مقیاس، ترکیبی و تکنیکی

دوره 17، شماره 66، پاییز 1396، صفحه 201-226

https://doi.org/10.22054/joer.2017.8392

حسن درگاهی، کاظم بیابانی خامنه

چکیده گسترش تجارت خارجی بسته به شرایط ساختاری و ماهیت اقتصادی کشورها، اثرات مهمی بر شدت انرژی دارد. در تحقیق حاضر اثر مقیاس (تغییر حجم اقتصاد)، اثر ترکیبی (تغییر ساختار فعالیت‌های اقتصادی) و اثر تکنیکی (تغییر بهره وری)  ناشی از تجارت بر شدت انرژی در اقتصاد ایران، به عنوان یکی از شاخص‌های مهم اقتصادی-زیست محیطی، مورد بررسی قرار گرفته است. به این منظور مدل تجربی پژوهش مطابق نظریه اقتصادی با استفاده از روش خودرگرسیون برداری ساختاری در دوره 1353-1392 مدل‌سازی شد. نتایج حاصل از برآورد مدل نشان می‌دهد که اولاً توسعه تجارت اثر مقیاس و اثر ترکیبی مثبت بر شدت انرژی ایران دارد اما اثر تکنیکی آن منفی است. ثانیاً  اندازه اثر تکنیکی از برآیند دو اثر دیگر بزرگ‌تر است. طبق نتایج تحقیق، افزایش حجم تجارت خارجی در اقتصاد ایران با انرژی­بری بیشتر همراه نشده و حتی شواهدی از کاهش شدت انرژی از کانال بهبود بهره‌وری کل عوامل تولید (به عنوان شاخصی از تغییرات فنی) وجود دارد. بنابراین، توسعه تجارت خارجی در ایران انرژی‌اندوز ارزیابی می‌شود.