اثر متغیرهای کلان اقتصادی بر واردات کالاهای واسطه‌ای- سرمایه‌ای صنعت ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

آزاد سازی تجاری و حذف عوامل مختل کننده قیمت ها موجب شکل گیری تولیدات بر پایه مزیت نسبی است. در این میان واردات و بخصوص واردات کالاهای واسطه ای- سرمایه ای می‌تواند منجر به تولید کالاهایی با کیفیت بالاتر در کشور از طریق رقابتی‌تر کردن صنایع شود؛ به‌عبارتی می‌توان گفت واردات می تواند نقش مؤثری در فرایند آزادسازی تجاری داشته باشد؛ لذا تجزیه و تحلیل تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی بر واردات کالاهای مربوط از اهمیت بسزایی برخوردار می‌باشد. در پژوهش حاضر تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی با استفاده از مدل خود رگرسیون برداری (VAR)[1]  و همگرایی جوهانسن[2] بر واردات کالاهای واسطه ای- سرمایه ای مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. متغیرهای کلان اقتصادی شامل نرخ ارز حقیقی، نرخ تعرفه، نرخ تورم، جمعیت و متغیر مجازی جنگ است. نتایج حاصل نشان می دهد مقدار تقاضای واردات بطور عمده بوسیله نوسانات نرخ ارز حقیقی و درآمد سرانه حقیقی تحت تاثیر قرار می گیرد و کمتر تحت تاثیر نرخ تعرفه است. همچنین با استفاده از ضریب تعدیل حاصل از مکانیسم تصحیح خطا (ECM)[3] برای متغیرها می‌توان نتیجه گرفت در صورت بروز عدم تعادل در تقاضای واردات کالاهای مورد بررسی در هر سال، 48 درصد از عدم تعادل حاصل از تقاضای کالاهای  واسطه‌ای- سرمایه‌ای در دوره بعد تعدیل می شود. برای تعیین رابطه موجود بین متغیرها در بلندمدت از روش جوهانسون، بردارهای همگرا برآورد شده و با اعمال قیود روی روابط همجمعی، تأثیر متغیرها سنجیده شده است.



[1]. Vector Auto Regressive


[2]. Johanson Integration model


[3]. Error Correction Mechanism

کلیدواژه‌ها


1. ابریشمی، حمید. «تقاضای واردات در اقتصاد ایران با رویکردهای نوین». فصلنامه پژوهشنامة بازرگانی، شمارة 20، مؤسسة مطالعات و پژوهشهای بازرگانی، (پاییز 1380).

2. آذربایجانی، کریم. «جهانی شدن، همگرایی اقتصادی ـ منطقه‌ای و تأثیر آن بر رشد کشورهای حوزه دریای خزر و جمهوری قفقاز». فصلنامه پژوهشهای بازرگانی، شماره 28، (پاییز 1381).

3. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، اداره حسابهای اقتصادی. گزارش اقتصادی و ترازنامه بانک مرکزی، سالهای مختلف.

4. بهکیش، محمد مهدی. اقتصاد ایران در بستر جهانی شدن، تهران: نشر نی، 1381.

5. بنایی، رضا. «قانون امور گمرکی و آیین‌نامة اجرایی آن». مؤسسة مطالعات و پژوهشهای بازرگانی، 1378.

6. توکلی، اکبر و کریمی، فرزاد. «تأثیر رشد صادرات کالاها و خدمات بر رشد تولید ناخالص داخلی کشور». فصلنامة پژوهشها و سیاستهای اقتصادی، شمارة 1، (بهار 1378).

7. جلال‌آبادی، اسدالله و رخشان، شراره. «تحلیل مصرف حاملهای انرژی در ایران با استفاده از مدل خود رگرسیون برداری(1380-1346)». فصلنامه پژوهشهای اقتصادی، شماره 22، دانشگاه علامه طباطبایی، (بهار 1384).

8. رازینی، ابراهیم علی. روشهای منطقی کردن تعرفه‌ها در اقتصاد ایران. تهران: نشر مؤسسة مطالعات و پژوهشهای بازرگانی، (1378).

9. رحمانی، تیمور. تئوری اقتصاد کلان. جلد اول، تهران: انتشارات نور علم، تهران، 1380.

10. صنایعی، علی و آذربایجانی، کریم. «تأثیر الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی بر صنعت فولاد». سازمان مدیریت صنعتی اصفهان،(1379).

11. فرجادی، غلامعلی و لعلی، محمدرضا. «تاثیر واردات کالاهای سرمایه ای- واسطه ای اقتصاد ایران»، فصلنامه پژوهشهای اقتصاد ایران، شماره 5، دانشگاه علامه طباطبایی، (تابستان 1376).

12. قطمیری، محمدعلی. «کشش‌های درآمدی و قیمتی تقاضا برای واردات و توسعة اقتصادی ایران». فصلنامة پژوهشنامة بازرگانی، شماره 5، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی، (زمستان 1376).

13. کلباسی، محمد و جلایی، عبدالمجید. « بررسی اثرات جهانی شدن اقتصاد بر تجارت خارجی». فصلنامة پژوهشهای اقتصاد ایران، دانشگاه علامه طباطبایی، (تابستان،1379).

14. گمرگ جمهوری اسلامی ایران. سالنامهآماری بازرگانی خارجی جمهوری اسلامی ایران (صادرات ـ واردات)، (1379-1350).

 

15. Bahmani- Oskooee, Mohsen. "Estimation of Demand Function"., The Journal of World Development. Vol. 20, No.8, (1996).

 

16. Chairlone, Stefano. "Trade Quality Differentiated Goods and Import Elasticity". CESPRI- Bocconi University, (2000).

17. Chenery,. H.B. "Comparative Advantage and Development Policy". March, (1983).

 

18. Dutta Dilipand Nasiruddin Ahmed. "Aggrigate Import Demand Function for  India". University of Sydney, (1998).

 

19. Khan, M.S, AND Side YU. "Import Compression and Export Performance in Developing Countries". Review of Economics and Statistics, Vol 70, (1988).

 

20. Wen S. Chen and Side YU. "Econometric Analysis of Chainas Agricultural Behavior". The Ohio State University, (2000).